صفحه نخست
ارتباط با ما
درباره ما
سامانه SMS
تبليغات
ایمیل
شماره حساب
نقشه سایت
توييتر
فيس بوك
English
يکشنبه 30 مهر 1396
تعداد نمایش:2091
امتیاز: 1 2 3 4 5 6

ويزاي آنلاين تاجيكستان
اخذ پذيرش از دانشگاههاي تاجيكستان
خواص گياهان

بروزرسانی : سه شنبه 27 فروردين 1392
منبع : خبرگزاری فارس
میرزا تورسن زاده، سراینده آزادی شرق
تاجیکی نیوز: استاد تورسون زاده که شعر و نظم شیرین و بی پیرایه و روان و همت بلند و غمخواری در حق ادیبان جوان از اوصاف حمیده ایشان است، به همراه استادان نیکنام روزگارشان – استاد صدرالدین عینی، باباجان غفوروف، باقی رحیم زاده، ابوالقاسم لاهوتی که نخستین نهالان بوستان نوپای ادب تاجیکستان را نشاندند و امروز سرسبزی و شکوفایی این گلباغ مدیون و مرهون چنین بزرگانی است، بدون شک نام پاک تورسون زاده بر تارک رواق بلند قصر تمدن نوین کشور فارسی زبان تاجیکستان می‌درخشد.

میرزا تورسون زاده در حقیقت همراه با علامه صدر‌الدین عینی، بنیان گذار ادبیات معاصر تاجیک در تشکیل و رشد و پیشرفت ادبیات و فرهنگ تاجیکستان نقشی عظیم گذاشته است.

میرزا تورسون زاده(1911-1977)، بدون تردید از معروف‌ترین شعرا و ادبای تاجیک است که او را نه تنها در کشورش تاجیکستان، بلکه در کشورهای پسا شوروی و شبه قاره و آسیا و ایران و افغانستان خوب می‌شناسند و او در واقع ادامه دهنده مسیر ادبای معروف فارسی گوی و حلقه پیوند ادبیات کلاسیک فارسی و ادبیات معاصر بود.

این شاعر بلند نام در سال 1911 در روستای "قره باغ" واقع در شهرستان "حصار" تاجیکستان در خانواده اوستا تورسون که پیشه درودگری داشت به دنیا آمد.

تورسون زاده در 9 سالگی از لطف پدر محروم می‌شود و این زمانی است که وی نخستین الفبای سواد را از مکتب کهنه مسجد زادگاهش فرا می‌گرفت و سپس برای ادامه تحصیل به شهر دوشنبه آمد.

مدتی بعد به تاشکند رفت و در دانشکده تربیت معلم این شهر کسب علم و دانش کرد. وی در این درگاه معرفت با آثار ادیبان فارسی و جهانی آشنایی عمیق پیدا نمود و به سرودن نخستین اشعار پرداخت.

پس از پایان تجصیل شاعر به شهر دوشنبه برگشت و به کار در روزنامه "جوانان تاجیکستان" (کمسومول تاجیکستان) شروع کرد. مدتی نیز در تئاتر شهر خجند همکاری کرد.

در سال 1936 اتحادیه نویسندگان تاجیکستان تاسیس شد و استاد تورسون زاده به ریاست آن برگزیده شد و تا پایان عمر رئیس کانون فرهنگی بود.

وی در این مدت نه تنها در تاجیکستان بلکه در اتحاد شوروی و جهان به عنوان چهره معروف ادبی و سیاسی تبدیل یافت و به ریاست کمیته همدلی مردمان آسیا و آفریقا و عضو کمیته اتحاد شوروی و نیز عضو ریاست کمیته صلح جهانی و مدتی بعد رئیس کمیته صلح تاجیکستان انتخاب گردید.

تورسون زاده در این سال‌ها بر حصب مسولیت به کشورهای مختلف جهان، از جمله هندوستان، پاکستان، ایران، افغانستان، چین، ژاپن، کره، اندونزی، عراق، سوریه، مصر، لبنان، یمن، تایلند، برمه، بنگلادش، سریلانکا، الجزایر، گینی، سودان، چد، قبرس، فرانسه، سوئد، سوئیس، اتریش، کوبا، کانادا، مکزیک و غیره سفر‌های رسمی داشت و در تحکیم صلح در این کشور‌ها نقش فراوان گذاشت

خدمات ارزنده او با چندین جایزه فاخر بین‌المللی و جهانی، از جمله جایزه بین‌المللی جواهرلعل نهرو، جایزه رودکی، نشان کریل، نشان جمال عبدالناصر... را کسب کرد.

این درحالی است که دولت تاجیکستان نیز او را با عنوان شاعر مردمی و قهرمان تاجیکستان قدردانی کرد. عکس او بر روی اسکناس پول ملی تاجیکستان-سامانی نیز قرار دارد که نشان احترام و اجر دولت و مردم تاجیکستان بر جایگاه او می باشد.

تورسون زاده مرد سفر و وصاف صلح و دوستی است و حاصل مسافرت‌ها و دیده‌هایش از کشور‌های عالم را در اشعار و منظومه‌های ماندگارش، جان شیرین، صدای آسیا، از گنگ تا کرملین، چراغ ابدی، من از شرق آزاد، قصه هندوستان، خواهر مبارز آفریقا، رود گنگ، باغ معلق، سیاح هند، شاعرا.. به قلم داد که جان مایه و محتوای اصلی این سروده‌ها به تحکیم دوستی و رفاقت ملل و اقوام دنیا، مبارزات آزادی خواهی، بیداری، عدالت و وصف وطن و مادر و اخلاق حمیده اختصاص دارند.

موضوع استبداد انگلیسی‌ها در هندوستان و مورد غارت و ظلم قرار گرفتن این کشور که بیش از 200 سال به عرصه غارت و چپاول اجانب قرار گرفته بود، همواره دل شاعر تاجیک را به درد می‌آورد و او با افکار آزادی خواهی و بیدارگرانه مردم هندو را برای کسب استقلال و برچیده شدن پای بیگانگان از هند هموراه دعوت می‌نمود و در ضمن از بدبختی و جاذبه‌های این کشور که سود آن را غارتگران می‌بردند با الم و درد سخن می‌گوید و از اینکه 60 میلیون جمعیت این کشور به کسته(طبقه)مَخَو(مردود شدگان)تعلق داشتند غریو و فریاد می‌کند و از دل پر درد صدا در می‌دهد:

به هندوستان سفر کردم زمانی

من از این کشور چون بوستانی

بدیدم در پس کوه همالای

زمین سبز و زیبای سرایای

اگرچه گنج هایش پر بهایند

ولیکن مردمان آن گدایند

حکایت می کنم با قلب پر شور

حیات مردمی از زندگی دور

به روی قبر آنها گل نروید

و اگر روید کسی آن را نبوید

شاعر در این شعر که "قصه هندوستان" عنوان دارد با نگاه ژرف از دیده‌های خود- مهربانی و سادگی مردم هندو که مورد سوءاستفاده غربی‌های سود خوار و چپاولگر که دارائی‌های این کشور را به غارت برده موجب بدبختی و فقر و مزلت این مردم شده اند، برای مردم جهان می‌گوید که در این کشور در قرن بیست یک گروهی و یک دولتی تجاوزگر خون بیچارگان را می‌خورند و از آه مظلومان برای خود قصر و کشک‌ها می‌سازند و در واقع اقتدار دروغین آنها بر مبنای فریب و نیرنگ است. شاعر در ادامه به این موضوع بیشتر می‌پردازد و در شعر "مهمان مغربی" بر غارتگران و جباران می‌تازد که:

آمد و برگردن هندو نشست

هر چه که می خواست گرفت او به دست

پوست روباه و پلنگان گرفت

حاصل بیچاره دهقان گرفت

پنبه و ابریشم و گندم گرفت

نان دهان همه مردم گرفت

حکم وی امروز اگر چه رواست

پایه این حکم ولی بی بقاست

در طلب نان شده جمعی هلاک

خسته و افتاده گروهی به خاک

دیده من این را جگرم پاره شد

اشک روان از بر رخساره شد

  تورسون زاده از این پایمال شدن حقوق مردم بی دفاع هندو اشک می‌ریزد و به آنها مژده آزادی و امید می‌دهد و آنها را در راه راندن بیگانگان و کسب استقلال نوید و امید می‌دهد:

گر چه سر خلق شد از غم سفید

پر بود اما دل او  از امید

پیکر آن گرچه چو خاکستر است

لیک نهان در دل او اخگر است

گرچه به غارت رود این سرزمین

باز در آن گنج روان را ببین

می گذرد مغربی خود پسند

کرده سر و بینی خود را بلند

دورزنان چوب عصا را به دست

شام و سحر راه رود مثل مست

در دل او نیست به غیر از غرور

در دل او مقصد عیش و سرور

بهر چه ای مغربی دل سیاه

کرده حریصانه به مشرق نگاه؟

می کند این غربی روبه مزاج

دست طمع را سوی هندو دراز:

درّ گران را به کف من بنه

زر بده و زر بده و زر بده

پوست روباه و پلنگان گرفت

حاصل سر پنجه دهقان گرفت

سیم و زر خلق فراوان گرفت

طاقت و آرام فقیران گرفت

فرصت آن است که این مهمان

ترک کند کشور هندوستان

جنکه در این مملکت این زرپرست

هیچ به چیز دیگری دل نبست

گرچه دو صد سال در این خانه ماند

باز به این عائله بیگانه ماند

حکم وی امروز اگرچه رواست

پایه این حکم ولی بی بقاست!

  از دیگر صفحات زندگی استاد تورسون زاده موضوع ایران و مشاهیر و مفاخر فارسی است که شاعر هرگز آن را از نظر دور نکرد و همواره در این زمینه اظهار نظر می‌کند.

چنانچه در همین سلسله اشعاری که به هندوستان اختصاص داده وقتی از "باغ معلق" بامبی یکی از معجزات این کشو لب به سخن می‌گشاید از حافظ، عندلیب بوستان ادب یاد می‌کند و از محبت مردم تاجیک به لسان الغیب می‌گوید:

غزل می گفت و درّ می سفت حافظ،شاعر شیراز

سخن را داده در وصف شما جادوگران پرداز

دل تاجیک و ایرانی محبت گاه حافظ شد

سرود عاشقان هم صحبت دلخواه حافظ شد

دل و جان را فدا کرد او برای چشم جادویی

به زلفان سمن بویی،به خال و خط هندویی:

"اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را

به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را"

  تورسون زاده در مقاله‌ای تحت عنوان"غزلسرای بزرگ مشرق "(در سال 1971) منتشر کرد از دید و بازدیدش از ایران و شیراز و طواف مرقد پاک بلبل شیراز و نیز مقام و مرتبه حافظ در ادبیات جهان و ویژگی های اشعار آبدار این سخنسرای بی نظیر یادآوری می‌کند و نیز از خاطرات ایام بچگی‌اش می‌گوید:

" من از آوان بچگی به شعر های عزیز ترین شاعر فارسی زبانان حافظ شیرازی دلبستگی دارم. شعر های این استاد نظم ذهن مرا هنوز در ایام جوانی با سحر و جادو اسیر خود کرده بودند و شب ها خواب مرا از دیده ربوده و روز ها صبر و آرام مرا به چنگ یغما داده اند. از خردی(کوچکی.ش.ش)در یاد دارم که مردم تاجیک در میان همه کتب دیوان حافظ را کتاب مقدس بر شمرده حتی در گهواره آن را به زیر سر طفل نوزاد می گذاشتند تا فرزند آن ها خوشبخت و همچون آدم نظر کرده (فوق العاده.ش.ش.) و مانند حافظ عزیز مردمان گردد.

آدمان بی سواد هم بیشتر اشعار حافظ را حفظ نموده در هر انجمنی و مجلسی آنها را تبلیغ و تشویق می‌کردند. اکثر مردم کاری نداشتند به اینکه اصل حافظ کجای است و در کدام دوران به سر برده و نام و نسب اصلی او چیست؟ تنها قبل از همه با غزلیات و با معنویتی که در اشعار حافظ وجود دارد با روح بزرگ این شاعر روشنفکر سر کار داشتند و از کتاب او مهر و وفا را جستجو می کردند. پند او همیشه به گوشم می‌رسید:

نصیحت گوش کن جانا که از جان دوست تر دارند

جوانان سعادت مند پند پیر دانا را

کلیات حافظ را من روی لوحی گذاشته با هجا می‌خواندم و مردم سالار و مسین آن را به عنوان تومار و قرعه و فال مورد استفاده قرار می‌دادند و نام خواجه حافظ را به عنوان لسان الغیب، ترجمان الاسرار و شاعر ملکوتی به زبان می‌آوردند... من در دل خود همیشه آرزوی زیارت اجداد بزرگمان-فردوسی،خیام،سعدی و حافظ را می‌پروردم و هر بار به ایران می‌رفتم قبل از همه همین آرزو را به یاد می‌آوردم.

به ایران چندین بار سفر کرده‌ام و زیارت مقبره فردوسی در توس، خیام در نشابور و ابو علی ابن سینا در همدان خوشبختانه مرا میسر گردید..."

شاعر در ادامه این مطلب از مشرف شدن به طواف آرامگاه حافظ و سعدی در شیراز با محبت و اخلاص می‌نویسد و با قلبی سرشار از سرور آن روزها را به یاد می‌آورد:"تاثیر حافظ را در بدو ورود به تهران احساس کردم کتابخانه یا فروشگاه کتابی نبود که با کتب حافظ و سعدی مزین نباشد و در هر کوچه و خیابان در هر قدم دختران و پسران را می‌دیدم که کتاب حافظ روی دست داشتند و نیز از هر جا صدای فروشنده‌ها به گوش می‌رسید که دعوت می‌کردند برایتان از دیوان حافظ تفعل بزنند..."

 به هر صورت، استاد شادروان به ادیبان پارسی گوی عشق می‌ورزید و همواره آنان را با عشق صمیمی یاد می‌کند.

باید گفت تورسون زاده با شعرا و ادبای ایرانی-سعید نفیسی، ابوالقاسم لاهوتی، نادرپور دوستی عمیق داشت. از جمله استاد شادروان سعید نفیسی در سخنرانی خویش در دومین انجمن نویسندگان شوروی در سال 1940 در مسکو به آثار استاد تورسون زاده احترام خود را بیان داشت و گفته بود و اشعار او را نمونه عبرت برای ادیبان جوان ایران دانست. پرویز داریوش،محقق ایرانی نیز تورسون زاده را از "نوآوران شکل و مضمون نظم مشرق زمین" دانسته بود.

از دیگر موضوعات مهم و عمده که شاعر تاجیک بر آن اشاره‌های فراوان داشته موضوع زن و مادر و احترام گذاشتن به آن است. شاعر مادر را فرشته‌ای می‌داند که خداوند در روی زمین قرار داده و بیان محبت‌های دور از منت و خالصانه او را بر فرزند نمونه عالی ویژگی این فرشته عرشی می‌داند و آغوش مادر را بهترین مکان برای هر انسان می‌داند.

جا دارد چند پاره از اشعار سروده او را در این زمنیه مرور کنیم که بدون تردید برجسته ترین نمونه اشعار سروده شده در ستایش این آلهه مهر و محبت و عشق است:

طفل ماندم از تو مادر روی تو در یاد نیست

قامت تو،چشم تو،ابروی تو در یاد نیست

در سراغت می زنم خود را به هر یک کوی در

چون که تا امروز، مادر،کوی تو در یاد نیست

رفتم از زن های پیر دیهه کردم جستجو

رفته با سنگ مزار تو نمودم گفتگو

گوش کردم رفته هر یک جنبش شاخ درخت

با گیاه و سبزه های دشت گشتم روبرو

رود می گفتم که او آب مرا نوشیده بود

کوه می گفتم که در آغوش من کوشیده بود

غوزه می گفتم که کرباس مرا پوشیده بود

دایه می گفتم که با من شیر گو دوشیده بود

شهد در کامش همیشه تلخ تر از زهر بود

هم شریعت هم طریقت سرور بد قهر بود

مادر بیچاره تو مختصر سر تا به پا

یک زن ناسوده و یک مشت پر در دهر بود

مادرم در یاد تو گشت و گذاری می کنم

  بهر مهر تو دل خود را مزاری می کنم

خدمت شایسته بر یار و دیاری می کنم

نظم خود را بر سر قبرت شعاری می کنم

دوست دارم مادرم از یاد تو قشلاق را

رود های نقره گین و نیلگون آفاق را

جلوه گر در بام مکتب لاله گون بیراق را

همزمان قشلاقیان در محبت طاق را

شعر گویم آید از شعرم صدای مادرم

دیهه گویم بر سرم آید هوای مادرم

سال خورده گر زنی روزی دچار آید به من

گویمش که باش تا هستم به جای مادرم

در ضمن استاد تورسون زاده یکی از بهترین اشعار صمیمی در ادبیات فارسی تاجیکی را در ستایش فرشته مهر و مهربانی مادر سروده است:

با همان دستی، که چادر سوختی،

 

گلخن شأن و شرف افروختی،

 

با همان دستی، که باغ آراستی،

 

کشور گل-گل شکوفان خواستی،

 

با همان دستی، که منزل ساختی،

 

قصرها و کوشک ها انداختی،

 

با همان دستی، که در روی زمین

 

بخت را کردی به فرزندت قرین،

 

با همان دستی، که کردی انتخاب

 

دل‌پُرانه دولت عالی‌جناب،

 

با همان دستی، که شبهای دراز

 

چشم شهلا کرده وا از خواب ناز،

 

الّه‌گویان * طفل را خوابانده‌ای،

 

تا سحر گهواره‌اش جنبانده‌ای.

 

با همان دستی، که شیرم داده‌ای،

 

سویم آغوشت کلان بکشاده‌ای،

 

با همان دستی، که دستم داشتی،

 

دست شفقت بر سرم بگذاشتی،

 

با همان دستی، که شادم بارها

 

پاک کردی اشک چشمان مرا،

 

با همان دستی، که گل بو کرده‌ای،

 

شانه را بر کاکل و مو کرده‌ای،

 

سوی فتح تازه کن از صدق دل

 

کفزنان فرزندهایت را گسیل!

وصف و تصویر زیبایی‌های وطن و تشویق و ترویج دوستی در آثار این شاعر گران مایه نیز از جایگاه والای برخوردار است و او را در ادبیات تاجیکستان و سایر کشورهای فارسی زبان به عنوان منادی صلح و دوستی اعتراف کرده‌اند.

گوینده دوستی و برادری را لازمه روزگار در هر زمانی می‌داند که به موجب تحقق این مهم صلح واقعی در جهان پایدار خواهد بود و ابیات مشهور او:

دوستی را جستجو داریم ما

از امانی گفتگو داریم ما

دوست آبد گرم در آغوش گیر

رسم خوب تاجیکان را گم من

در جهان بی دوست بودن مشکل است

مشکل آسان کن کسان را گم مکن

بیشتر نوشته شهر و استان های تاجیکستان را زینت داده است.

این در حالی است که بیش از 60 ترانه این شاعر به دلیل برخورداری از حسن موسیقی و آهنگین بودن توسط خوانندگان تاجیک و افغانی وارد موسیقی شده که از شاهکار‌های موسیقی این کشورها محسوب می‌شوند.

 گذشته از این شاعر بزرگ در پرورش ادیبان جوان و بی پشت و پناه همواره پویا و در تلاش بوده است که دوران ریاست ایشان را در اتحادیه نویسندگان تاجیکستان به عنوان روزگار طلایی رشد ادب و فرهنگ یاد می‌کنند و این مهم همانا از دید وسیع و قلب پر مهر او منشا می‌گرفت.

استاد تورسون زاده به هر حال از چهره‌های محبوب فرهنگی تاجیکستان محسوب می‌شود و به خاطر پاسداشت یاد و خاطره نیک او شهرستان،دانشکده هنرهای زیبا و چندین کوچه و خیابان به نام او مسا گردیده‌اند و مهم تر از این استاد تورسون زاده در ردیف استاد صدر الدین عینی، باباجان غفوروف و شیرین شاه شاه تیمور عنوان قهرمان تاجیکستان را کسب نموده است.

نظر خوانندگان در مورد اين مطلب ارسال نظر شما

شهر سوخته
انوبانی نی
دیوار گرگان
حسنلو