صفحه نخست
ارتباط با ما
درباره ما
سامانه SMS
تبليغات
ایمیل
شماره حساب
نقشه سایت
توييتر
فيس بوك
English
سه شنبه 11 شهريور 1393
کلمه کاربری رمز عبور
مایلم هم اکنون عضو شوم رمز عبور را فراموش کرده ام
تعداد نمایش:1247
امتیاز: 1 2 3 4 5 6

ويزاي فوري تاجيكستان
دوستی و دوستیابی
خواص گياهان

بروزرسانی : سه شنبه 6 ارديبهشت 1390
نويسنده : طرقبه آنلاين    منبع : بنياد دايرة المعارف اسلامي
بنی خالد ، نام چند طایفه و خاندان بزرگ عرب و عرب تبار ایران و عثمانی و بعضی از کشورهای عربی
بنی خالد ، نام چند طایفه و خاندان بزرگ عرب و عرب تبار ایران و عثمانی و بعضی از کشورهای عربی . قدیمترین آنان بنی خالدبن مالک است که خالد نخع نامیده می شد و نیای بزرگ طوایف نخعی است (ابن عنبه ، ص 56). دو طایفة دیگر به نام بنی خالدِ ساکن شام و عربستان از جملة طوایف قدیم آن نواحی به شمار می آیند.



طوایف بنی خالد شام ، مرکب از چادرنشینان و یکجانشینانی هستند که در اراضی شرقی حِمْص و حَماة در کشور سوریه به سر می برند. گروهی از این طایفه در اردن سکونت دارند و تابستان را در وادی یَرموک و کنار رودخانة یرموک ، قسمتی از مرز اردن و سوریه ، می گذرانند (کحاله ، ج 1، ص 325ـ326).

طوایف بنی خالد عربستان ، در سواحل جنوبی خلیج فارس و در ناحیة اَحساء سکونت داشتند. ریاست و حکومت اَحساء پیش از تسلط ملک عبدالعزیزبن محمدبن سعود (حک : 1179ـ 1218) بر آن سرزمین ، با مشایخ بنی خالد بود. از مراکز اصلی بنی خالد، بندر قَطیف در احساء بود (همان ، ج 1، ص 327، پانویس ؛ ویلسون ، ص 287؛ سدیدالسلطنه ، ص 488). طوایف بنی خالد دهها سال پیش از آنکه احساء به تصرف ابن سعود درآید، در سمت شمال انتشار یافته و از بادیه های قطیف تا حوالی بصره پیش رفته بودند (غفاری کاشانی ، ص 346). چنین به نظر می رسد که گروههایی از این طایفة بزرگ پیش از حکومت زندیان و احتمالاً در طول سدة یازدهم به خوزستان وارد شدند و در اطراف شط العرب استقرار یافتند. شیخ سعدون بنی خالد در 1107 از شاه سلطان حسین اجازه خواست که از راه احساء به سفر حج رود (نصیری ، ص 143). همو در 1108 دعوت شیخ مانع مُنْتَفِق ، حاکم آن طوایف را برای حمله به بصره پذیرفت و حدود هزار نفر از جنگجویان خود را به محاصرة بصره فرستاد. این جنگ بی نتیجه بود و جنگجویان بنی خالد ناگزیر به مساکن خود بازگشتند (همان ، ص 179ـ 180).

در 1190، صادق خان زند که مأمور تصرف شهر بصره شده بود، به محاصرة آن شهر پرداخت . طوایف بنی خالد که در همسایگی بصره سکونت داشتند، به حمایت از مردم برخاستند (غفاری کاشانی ، ص 346ـ347؛ پری ، ص 263ـ265). نسبت این مردم با طوایف بنی خالد اطراف بصره قطعی نیست ، ازینرو بعضی پژوهشگران معاصر دربارة طایفة بنی خالد، از طوایف باوی به گونه ای یاد می کنند که گویی بازماندة همان طایفة بزرگ و قدیمی بنی خالد است (عزیزی بنی طرف ، ص 50، 73). در فهرستی که در اواسط سدة سیزدهم از طوایف باوی فراهم شده است ، طایفه ای به نام بنی خالد وجود دارد که به اتفاق طوایف زرقان از اطاعت شیخ عقیل ، حاکم طوایف باوی ، و همکاری با منوچهرخان معتمدالدوله خودداری کرده و به شیخ ثامر کعبی ، متحد محمدتقی خان چهارلنگ ، پیوستند ( سیری در قلمرو بختیاری ، ص 83، 86).

ظاهراً طایفة بنی خالد، از طوایف منطقة جراحی خوزستان که مرکزشان قصبة خلف آباد است ، از همین طوایف اند. جمعیت این طایفه در 1336 ش بالغ بر دویست خانوار بود که در اطراف رودخانة جراحی به چادرنشینی و روستانشینی اشتغال داشتند. ریاست این مردم در همان سالها با شیخ محمودبن جاسم بود که ظاهراً مورداعتماد مقامات اداری و نظامی خوزستان بود (ستارمنش ، ص 20).

یکی دیگر از گروههای معروف ، خاندان بنی خالدبن ولید است که در ایران و عثمانی و بعضی از کشورهای عربی خاورمیانه سکونت داشتند. از جملة آنان خالدیان قزوین است که یک شاخة آنان از فومن بدانجا آمده بودند. سعدالدین قتلغ خواجه و جَدّ او شیخ نورالدین گیل که هر دو از بزرگان صوفیه به شمار می آمدند اصلاً از خالدیان قزوین بودند (حمدالله مستوفی ، ص 797، 801 ـ802).

شاخة دیگر خالدیان قزوین از زنجان به قزوین مهاجرت کرده بودند. خواجه صدرالدین احمد خالدی زنجانی مشهور به صدرجهان (مقتول در 697)، وزیر معروف ایلخانان مغول ، از این خاندان بود. برادر او، قطب الدین حمد، ملقب به قطب جهان قاضی القضات ایران بود و فرزندانش منصب قضاوت قزوین را داشتند (همان ، ص 802). برخی دیگر از خاندانهای معروف و حکومتگر که به خالدبن ولید نسب می رساندند، به نامهای دیگر شهرت داشتند، از جمله خاندان حکومتگر قزل احمدلو که از 690 تا 866 امارت نواحی قَسْطَمُونی و سینوپ و بُرغلو واقع در شمال ترکیه و کنارة دریای سیاه را بر عهده داشتند و به اسفندیاریان و اسفندیار اوغلی مشهور بودند (هامر ـ پورگشتال ، ج 2، ص 1297، 1448ـ 1449؛ زامباور، ص 224ـ225؛ روملو، ج 1، ص 398ـ399، 574). مصطفی پاشا سرعسکر عثمانی در جنگ با شهسواران مالت در 973 و برادرش شمسی پاشا، شاعر عثمانی و از ندیمان سلطان مراد سوم ، بازماندگان این خاندان بودند (رجوع کنید به هامر ـ پورگشتال ، ج 2، ص 1296ـ1299، 1448).

منابع : ابن عنبه ، الفصول الفخریّة ، چاپ جلال الدین محدث اُرموی ، تهران 1363 ش ؛ جان ر. پری ، کریم خان زند ، ترجمة علی محمد ساکی ، تهران 1365 ش ؛ حمدالله بن ابی بکر حمدالله مستوفی ، تاریخ گزیده ، چاپ عبدالحسین نوائی ، تهران 1362 ش ؛ حسن روملو، احسن التواریخ ، چاپ عبدالحسین نوائی ، ج 11، تهران 1349 ش ؛ ادوارد ریترفون زامباور، نسب نامة خلفا و شهریاران و سیر تاریخی حوادث اسلام ، ترجمه و تحشیة محمدجواد مشکور، تهران 1356 ش ؛ محسن ستارمنش ، «جغرافیای عشایری منطقة خوزستان »، نامة ماهانة ژاندارمری ، سال 10، ش 2 (فروردین 1337)؛ محمدعلی بن احمد سدیدالسلطنه ، تاریخ مسقط و عمان ، بحرین و قطر و روابط آنها با ایران ، چاپ احمد اقتداری ، تهران 1370 ش ؛ سیری در قلمرو بختیاری و عشایر بومی

خوزستان ، گزارشات منتشر نشده ای از سر اوستن هنری لایارد... ] و دیگران [ ، ترجمه و حواشی از مهراب امیری ، تهران 1371 ش ؛ یوسف عزیزی بنی طرف ، قبایل و عشایر عرب خوزستان ، تهران 1372 ش ؛ ابوالحسن غفاری کاشانی ، گلشن مراد ، چاپ غلامرضا طباطبایی مجد، تهران 1369 ش ؛ عمررضا کحاله ، معجم قبائل العرب القدیمة و الحدیثة ، بیروت 1402/ 1982؛ محمدابراهیم بن زین العابدین نصیری ، دستور شهریاران : سالهای 1105 تا 1110 ه .ق پادشاهی شاه سلطان حسین صفوی ، چاپ محمدنادر نصیری مقدم ، تهران 1373ش ؛ آرنولد تالبوت ویلسون ، خلیج فارس ، ترجمة محمد سعیدی ، تهران 1366 ش ؛ یوزف فون هامر ـ پورگشتال ، تاریخ امپراطوری عثمانی ، ترجمة میرزا زکی علی آبادی ، چاپ جمشید کیانفر، تهران 1367ـ 1369 ش .

/ علی پورصفر قصابی نژاد /
نظر خوانندگان در مورد اين مطلب ارسال نظر شما

مغز و اعصاب
كليه