زنان ایران نیز از دیرباز در تلاش یکصدساله دموکراسی خواهی نقش چشمگیری داشته اند. از حضور آنان در جنبش های ملی تا بلوغ سیاسی زنان در عصر مشروطه خواهی و انقلاب اسلامی و پس از آن موید این تلاش و تاثیرگذاری است. این نقش در پیروزی انقلاب اسلامی و مبارزات آزادیخواهانه ملت ایران علیه رژیم شاهنشاهی شکل برجسته تری به خود گرفت. تحمل شکنجه و زندان و شهادت زنان مبارز ایران در رژیم طاغوت و تلاش آنان همپای فرزندان و همسران شان در شکل گیری و پیروزی انقلاب اسلامی غیرقابل انکار است. همین تلاش و تکاپو بود که انتظار آنان را از نظام جمهوری اسلامی به گونه یی دیگر رقم زد. انتظار محتمل این بود که با پایان دادن به نگاه کالایی به زن، شاهد ارتقای جایگاه نیمی از پیکره جامعه باشیم. و امید می رفت، این انتظار به عنوان یک اصل مهم، در رفتار و برنامه حاکمان این نظام جریان سازی شود. اما بنابر شواهد و قرائن متعدد و به رغم تلاش های صورت گرفته، به این انتظار پاسخ مناسبی داده نشده است. با درنظر داشتن این ملاحظه که زنان این سرزمین، هر کجا زمینه یی برای رشد، بلوغ و ارتقا یافتند بالیدند و توانمندی و تعهد خود را به نظام و آرمان های انقلاب اسلامی به اثبات رساندند. موفقیت دختران و زنان ایرانی در کسب مدارج علمی موید این ادعا است. اما این همه آن آینده یی نیست که مورد انتظار نیمی از پیکره جامعه ایران بوده است. سهم زنان ایران از دولت، مجلس و… آنچه که امروز حادث شده است، نیست. همان طور که اشاره شد، هر انتخابات فرصتی را پیش روی مردم ایران قرار می دهد تا خواست ها و مطالبات معوقه خود را مطرح و پیگیری کنند. علی القاعده هر نامزدی که پاسخ مناسبی به این مطالبات داشته باشد، برنده رقابت انتخاباتی خواهد بود. انتخابات دولت دهم ایران نیز فرصتی را پیش روی فعالان حوزه زنان ایران قرار داده است تا بار دیگر به طرح مطالبات و خواست های خود از دولت آینده بپردازند. به راستی این مطالبات چیست؟ خاستگاه کدام بخش از جامعه زنان ایران است؟ امروز زنان کشور ما در جست وجوی کدامین حقوق خود هستند؟ چشم انداز آینده آنان کدام است؟ این چشم انداز در چه مدت زمانی محقق خواهد شد. با کدامین ابزار، برنامه یا استراتژی این خواسته قابل حصول خواهد بود؟ و از همه مهم تر دولت یا قوه مجریه در این ارتباط چه نقشی را بر عهده خواهد داشت؟

به بیان دیگر دولت در ایران قادر است چه بخشی از انتظارات زنان را پاسخ دهد؟ به باور نگارنده پاسخ به این سوالات انتظارات زنان ایران را از رئیس جمهور و دولت آینده روشن می کند.

البته بدون نگاه واقع بینانه به واقعیت ها و شرایط موجود کشور، طرح هر نوع مطالبه یی نیز غیرمنطبق با شرایط امروز کشور ما خواهد بود. واقعیت آن است که به رغم اقدامات جدی دولت اصلاحات برای ارتقای همه جانبه جایگاه زنان و به رغم همه توفیقاتی که در این ارتباط به دست آمده است آنچه در سه سال گذشته روی داده افول شاخص های مهمی است که در دولت های پیشین صورت گرفته بود. جریانی که مقاومت های جدی در مقابل اقدامات اصلاحی به انجام می رساند قدرت را در دست گرفت و آنچه در سه سال گذشته شاهد بودیم تبدیل اقدامات اصلاحی به روندی معکوس و با سرعتی شتابان در این حوزه بوده است.

پس از روی کار آمدن دولت نهم به بهانه تقلیل ساعات کاری زنان به طور رسمی زمینه به کارگیری و اشتغال آنان در بخش های خصوصی و دولتی کاسته شده است. برای دختران مستعد ورود به آموزش عالی سهمیه محدودکننده اعمال می شود. با فعالان جنبش زنان برخوردهای بی سابقه صورت می گیرد و به عنوان تحکیم خانواده فضای ذهنی جامعه به سمت خانه نشینی زنان تقویت می شود. حتی متون آموزشی ابتدایی نیز مشمول این تغییرات شده است (غافل از اینکه این رفتار خود زمینه های بروز مشکلات اجتماعی زنان و دختران جامعه ما را افزایش داده است) به گونه یی که ماحصل تلاش های اصلاحی مورد هجمه قرار گرفته و به انحای مختلف سعی شده این اقدامات به محاق فراموشی سپرده شود.

اما امروز به رغم همه محدودیت ها و اقدامات سه سال گذشته، زنان ایران موفق شده اند در مقابل برخی اقدامات مانند لایحه چندهمسری مقاومت و پایداری خود را به اثبات برسانند. نکات ذکر شده تنها گوشه یی از وضعیت امروز زنان در کشور است. اما به طور قطع، تشریح تجارب گذشته و واقعیت های امروز به ما در ترسیم کدام آینده کمک خواهد کرد؟ به عنوان مثال آیا در چنین شرایطی این انتظار واقع بینانه است که رئیس جمهور آینده ایران یک زن باشد یا ۵۰ - ۳۰ یا درصدی از کابینه دولت آینده را زنان تشکیل دهند یا اینکه، زنان در دولت آینده نیز در جست وجوی عدالت جنسیتی باشند. در حالتی دیگر آیا زنان ایران صرفاً به تغییرات اصلاحی در ارتباط با نقشی که دولت در دستگاه های اجرایی می تواند داشته باشد، کفایت خواهند کرد اعم از تغییر ساعات کاری زنان یا حذف سهمیه جنسیتی کنکور برای دختران یا اصلاح متون آموزشی و… که پاسخ به هر یک از حالت های فوق مقالی مجزا را طلب می کند. اما سوال اساسی این است که گروه های مرجع زنان ایران کدام طبقه یا گروه اجتماعی یا سیاسی را نمایندگی می کنند؟ خواست این طبقه یا گروه، خواست چند درصد از زنان ایران را دربرمی گیرد؟

واقعیت آن است که بین اقتضائات امروز زنان ایران و دنیا نمی توان دیوار جدایی کشید، امروز زنان ایران در نظام اسلامی در جست وجوی حقوق انسانی خود هستند و هر دولتی که در این ارتباط پاسخ درخوری ارائه کند دولت منتخب نیمی از پیکره جامعه ایران خواهد بود.

اما برای تحقق این حقوق انسانی باید به چند سوال پاسخ داد.

۱- آیا این حقوق در انطباق با حقوق انسانی زنان در جامعه جهانی است؟

۲- از نگاه زنان ایران، این حقوق شامل چه بخش هایی می شود؟ آیا بیان و زبان مشترکی در این ارتباط وجود دارد؟ راه جریان سازی این حقوق چیست؟

۳- با توجه به ممانعت ها و مخالفت هایی که در مقابل دولت اصلاحات صورت می گرفت و به کارگیری اهرم های قدرت، چگونه باید این مطالبات را از دولت آینده درخواست کرد.

به باور نگارنده ضرورت دارد زنان ایران هر چه زودتر مطالبات خود را از دولت آینده به طور روشن مطرح کنند. آنچه مسلم است در طول سال های پس از انقلاب اسلامی دولت اصلاحات، بیشترین تلاش را در جهت تحقق مطالبات معوق زنان ایران به عمل آورده است در واقع بهبود جایگاه و وضعیت زنان ایران را نمی توان جدای از فرآیند اصلاحات دموکراتیک به تصویر کشید. امروز ضرورت بازتعریف آینده زنان ایران در روند اصلاحات دموکراتیک دوچندان به نظر می رسد.